Obrzędowość wiosenna obrzędowość kalendarzowa

Obrzędowość wiosenna podlaskich Białorusinów wyróżnia się swoim bogactwem na tle pozostałych pór roku. Święta obchodzone przez Słowian w tym okresie wynikały z kultu odradzającej się po zimie przyrody, co bezpośrednio łączyło się z rozpoczęciem nowego roku gospodarskiego. Pierwsze prace polowe, a więc orka i siew, posiadały w świadomości wiejskiej społeczności decydujący wpływ na wielkość zebranych później plonów. Towarzyszyły im zatem liczne wierzenia i działania natury magicznej, mające zapewnić ich jak najkorzystniejszy przebieg. Troska o przyszłe plony wyrażała się najdobitniej podczas procesyjnych obchodów pól.

Wiosna była również ważną porą w gospodarce hodowlanej. Po długim okresie zimy wypędzano zwierzęta hodowlane na pastwiska, co kończyło czas troski hodowców o pokarm. Jak ważna była to czynność, świadczy towarzysząca jej ilość zabiegów magicznych. Właśnie wiosną obchodzono najważniejsze w ciągu całego roku święto pasterzy przypadające w Zielone Świątki (Sjomucha, Trojca).

Wpływ przedchrześcijańskich wierzeń na wiosenne obrzędy i zwyczaje jest widoczny w niemal wszystkich świętach tej pory roku, a szczególnie w Niedzielę Palmową, Wielką Sobotę, Niedzielę Przewodnią i Zielone Świątki. Do najważniejszych atrybutów wiosennego świętowania należało jajo i zielona gałązka, stanowiące uniwersalne symbole odrodzenia życia. Zostały one przejęte przez chrześcijaństwo, które nadało im nieco inne znaczenie, utożsamiając świętowanie odrodzenia przyrody ze zmartwychwstaniem Chrystusa.

Wiosną Słowianie obchodzili święto związane z kultem zmarłych, które w szczątkowej formie zachowało się do dzisiaj wśród podlaskich Białorusinów. W Przewodni Poniedziałek i Wtorek (czyli w Radonicę) odwiedzano cmentarze, gdzie spożywano posiłek, dzieląc się w symboliczny sposób pokarmem ze zmarłymi przodkami.

Wiosennym świętem jest również Wielkanoc, najważniejsze w chrześcijańskim kalendarzu. Poprzedza je wielotygodniowy cykl przygotowań, a jego kumulacja przypadała w tygodniu bezpośrednio poprzedzającym święto Zmartwychwstania Pańskiego. Podczas Wielkiego Postu śpiewano pieśni wielkopostne, w których dominuje nastrój powagi i cierpienia związanych z śmiercią Chrystusa. W obrzędowości Wielkiego Tygodnia wyróżnia się zwłaszcza Wielka Sobota, dzień święcenia pokarmów, ognia i wody. Z samą Wielkanocą wiążą się dwa charakterystyczne zwyczaje, a mianowicie oblewanie wodą oraz kolędowanie. Ten ostatni zwyczaj ma na Podlasiu niespotykaną gdzie indziej formę chodzenia męskich kompanii śpiewających pieśni zwane Konopielkami.