Zabłotczyzna POWIAT HAJNOWSKI / GMINA NAREWKA

Zabłotczyzna: gwarowo: „zabłoczczyna”, „zabłoczczyny”, przymiotnik „zabłocki”.

Dzisiejsza wieś Zabłotczyzna, leżąca w granicach województwa podlaskiego, została zorganizowana prawdopodobnie w końcu XVIII w. Informacja o uroczysku Zabłotczyzna pochodzi z 1777 r., kiedy to król Polski Stanisław August Poniatowski ufundował drewniany kościół rzymskokatolicki w Narewce i uposażył go w grunty tego uroczyska.

Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 r. wieś Zabłotczyzna została włączona do państwa rosyjskiego, a kościół w Narewce wraz parafianami dołączono wówczas jako filialny do Parafii Rzymskokatolickiej w Jałówce.

W sporządzonym w lutym 1796 r. Inwentarzu wsiów Narewki, Olchówki i Skopowa przez urzędnika M. Dębickiego znalazła się informacja potwierdzająca, iż uroczysko Zabłotczyzna zostało nadane kościołowi narewskiemu i są tam grunty uprawne wielkości 1 włóki (ok. 18 ha).

W 1839 r. zamieszkujący w Zabłotczyźnie dotychczasowi unici (przodkowie dzisiejszych Białorusinów) stali się wraz ze swym proboszczem Jakubem Arteckim z Parafii w Lewkowie Starym wiernymi rosyjskiej Cerkwi prawosławnej.

Przełomowym wydarzeniem dla mieszkańców Zabłotczyzny było uzyskanie w wyniku carskich reform z 1861 r. wolności osobistej oraz gospodarstw rolnych na własność.

Według Spisu parafialnego par[afii] Narew 1866–1870, przechowywanego w archiwum Parafii Rzymskokatolickiej w Narwi, po likwidacji w 1866 r. Parafii Rzymskokatolickiej w Narewce, w Zabłotczyźnie mieszkały tylko 4 osoby wyznania rzymskokatolickiego.

Po utworzeniu Parafii Prawosławnej w Narewce w 1869 r. miejscowość Zabłotczyzny weszła w jej skład.

Niestety, informacje o unickich (do 1839 r.) i prawosławnych mieszkańcach wsi Zabłotczyzna z XIX w. nadal kryją się w zasobach archiwów w Grodnie, Warszawie, Wilnie, a nawet w Petersburgu.

W sierpniu 1915 r. prawosławni mieszkańcy Zabłotczyzny zostali ewakuowani przez carskie władze – przed przesuwającym się frontem walk rosyjsko-niemieckich – na wschód (bieżeństwo) i wracali do zrujnowanej wsi dopiero w latach 1918-–1922.

Według spisu ludności z września 1921 r. wieś Zabłotczyzna leżała w gminie Masiewo, było w niej 20 budynków mieszkalnych, w których zamieszkiwało 117 osób (z czego 58 mężczyzn i 59 kobiet), z których 102 osoby były wyznania prawosławnego, a 15 osób rzymskokatolickiego. Według ww. spisu 105 osób było narodowości białoruskiej, a 11 narodowości polskiej (1 osoba była innej narodowości).

W okresie międzywojennym dzieci z Zabłotczyzny uczęszczały do polskiej Publicznej Szkoły Powszechnej w Narewce, zdobywając edukację tylko w języku polskim.

Według podziału gmin wiejskich województwa białostockiego na gromady z 14 października 1933 r. Zabłotczyzna wchodziła w skład gm. Masiewo, pow. Bielsk. Gromadę Zabłotczyzna, w której była siedziba sołtysa, tworzyły miejscowości: Minkówka, Podlewkowo, Suszczy Borek i Zabłotczyzna.

Na początku II wojny światowej, pod koniec września 1939 r., wieś Zabłotczyzna została włączona do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, a po zajęciu Białostocczyzny w końcu czerwca 1941 r. przez wojska niemieckie weszła w skład jednostki administracyjnej Amtskomisariat Białowieża w Bezirk Bialystok.

W dniu 31 lipca 1941 r. w wyniku represji niemieccy okupanci dokonali wysiedlenia wszystkich mieszkańców Zabłotczyzny do leżącej pod Zabłudowem wsi Koźliki, a zabudowania wiejskie zostały spalone.

W okresie okupacji niemieckiej na roboty do Niemiec wywieziono 5 mieszkańców wsi Zabłotczyzna, spośród których 2 osoby zginęły.

Po wyzwoleniu spod okupacji hitlerowskiej wieś została odbudowana. W tym czasie w Zabłotczyźnie działała cegielnia zorganizowana przez jej mieszkańców.

Po II wojnie światowej dzieci z Zabłotczyzny uczęszczały do Publicznej Szkoły Powszechnej w Narewce, w której w roku szkolnym 1944/1945 i od 1950 r. część z nich uczyła się języka białoruskiego.

Według publikacji Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku z 1987 r. zatytułowanej Podział administracyjny i wykaz miejscowości województwa białostockiego, Zabłotczyzna była siedzibą sołectwa, w skład którego wchodził także przysiółek Minkówka.

Według danych Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2002 r. w Zabłotczyźnie było 40 gospodarstw domowych. Wśród nich najwięcej, bo 14 było gospodarstw zamieszkałych przez jedną osobę. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców we wsi zmalała o 33,9%. W 2021 r. w Zabłotczyźnie było 82 mieszkańców, z czego 48,8% stanowiły kobiety, a 51,2% mężczyźni.

We wsi Zabłotczyzna w 1895 r. urodził się Aleksander Wołkowycki – białoruski działacz społeczny i oświatowy, od września 1944 r. dyrektor Publicznej Szkoły Powszechnej w Narewce, który został zamordowany w czasie napadu na Narewkę w dniu 17.04.1945 r. oddziału Obywatelskiej Armii Krajowej dowodzonego przez Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”.