Rzepiska POWIAT HAJNOWSKI / GMINA HAJNÓWKA

Rzepiska: gwarowo: „r’yepiska”, „repisk”, przymiotnik „r’yepiski”.

Dzisiejsza wieś Rzepiska, leżąca w granicach województwa podlaskiego, została zorganizowana w pierwszej połowie XVIII w. na ziemiach byłej Puszczy Bielskiej, które zamieszkiwali prawosławni Rusini.

W drugiej połowie XVIII w. wieś Rzepiska należała do dzierżawionego przez ród Branickich królewskiego starostwa bielskiego, tworząc klucz trywieski, wraz z następującymi wsiami: Berezowo Nowe, Bielszczyzna, Chytra, Czyżyki, Dolna, Dubicze, Górna, Horodysko, Kornin Nowy, Kotówka, Koweła, Krzywiec, Kutowa, Łosinka, Szostakowo, Trywieża, Wasilkowo, Waśki.

Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej wieś Rzepiska włączono do Prus Nowowschodnich – nowej prowincji państwa pruskiego. Wieś należała wówczas do nowo utworzonego amtu klejnickiego, który był największą terytorialną jednostką administracyjno-gospodarczą w powiecie bielskim.

W połowie lat 20. XIX w. carskie władze rozpoczęły w Rzepiskach akcję szczepienia dzieci przeciwko ospie, poprawiając stan zdrowotny lokalnej wspólnoty.

W wyniku reformy rolnej carskiego ministra Pawła Kisielowa, polegającej na sporządzeniu lustracji majątków państwowych i oczynszowaniu gospodarstw chłopskich, w Rzepiskach w 1837 r. sporządzono wykaz gospodarzy: 1/ Grygorik Sylwester, 2/ Pawłowski Andrzej, 3/ Pawłowski Jan, 4/ Kuźmiuk Demian, 5/ Biriłko Matwiej, 6/ Siegień Petruk, 7/ Krisztop Stefan, 8/ Ostaszewski Matwiej, 9/ Pawłowski Sebes, 10/ Kuźmiuk Demian, 11/ Kuźmiuk Jan, 12/ Korolko Andrzej, 13/ Korolko Józef, 14/ Gierasimiuk Michałko, 15/ Onacik Antoś, 16/ Ochrymiuk Aleksy, 17/ Teleszewski Paweł, 18/ Minko Semen, 19/ Minko Jan, 20/ Pawłowski Kuprian, 21/ Minko Korniło, 22/ Onacik Onupri, 23/ Plewa Ignacy, 24/ Plewa Wasyl, 25/ Kondraciuk Stefan, 26/ Plewa Andrzej, 27/ Prociuk Semen, 28/ Prociuk Józefat, 29/ Kondraciuk Antoś, 30/ Jawtuch Andrzej, 31/ Onopiuk Stefan, 32/ Minko Tomasz, 33/ Onacik Leon, 34/ Onacik Pilip, 35/ Onacik Piotr, 36/ Stepaniuk Jan, 37/ Timoszuk Tadeusz, 38/ Antoniuk Benedykt, 39/ Teleszewski Dawid, 40/ Teleszewski Nazar, 41/ Kresnowski Jan¹.

Przełomowym wydarzeniem dla mieszkańców wsi Rzepiska było uzyskanie w wyniku carskiej reformy uwłaszczeniowej z 1861 r. wolności osobistej oraz gruntów rolnych na własność.

Początki szkolnictwa w Rzepiskach przypadają na listopad 1888 roku, kiedy to otworzono szkołę gramoty, w której nauczyciel, Grzegorz Pawłowski nauczał 11 chłopców i 5 dziewcząt. W 1894 r. nauczycielem był Szymon Podskrobko.

W 1896 r. w Rzepiskach znajdowało się 49 budynków mieszkalnych zamieszkałych przez 311 osób (143 mężczyzn, 168 kobiet).

W sierpniu 1915 r. mieszkańcy Rzepisk zostali ewakuowani przez carskie władze – przed przesuwającym się frontem walk rosyjsko-niemieckich – na wschód (bieżeństwo) i wracali do zrujnowanej wsi dopiero w latach 1918–1922.

Według spisu ludności z września 1921 r. we wsi Rzepiska, gminy Łosinka, było 39 budynków mieszkalnych, w których zamieszkiwały 202 osoby (z czego 95 mężczyzn i 107 kobiet) – wszyscy byli wyznania prawosławnego i narodowości białoruskiej.

Po zajęciu Białostocczyzny w końcu września 1939 r. przez władze radzieckie zorganizowana została szkoła radziecka, w której wprowadzono język białoruski. W czasie okupacji niemieckiej w Rzepiskach działała białoruska Szkoła Podstawowa, nauczała w niej Tamara Drobotiuk.

W styczniu 1945 r. w Rzepiskach mieszkało 247 osób. Po II wojnie światowej ze wsi wyjechało do Związku Socjalistycznych republik Radzieckich aż 21 gospodarzy, a większość ich gruntów zostało przejętych na własność państwa.

Szkołę Podstawową w Rzepiskach utworzono 1.09.1952 r. jako czteroklasową szkołę niepełną z białoruskim językiem wykładowym. W roku szkolnym 1953/1954 nauczyciel Bazyli Dawidziuk nauczał 29 uczniów. W roku szkolnym 1970/1971 uczyło się w niej 14 uczniów w klasach I–IV.

Według danych Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2002 r. w Rzepiskach było 38 gospodarstw domowych. Wśród nich najwięcej, bo 13 było gospodarstw zamieszkałych przez 2 osoby. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 46,8%. W 2021 r. w Rzepiskach mieszkało 67 osób, z czego 47,8% stanowiły kobiety, a 52,2% mężczyźni.