Kożyno
Kożyno: gwarowo: „k’ožyno”, „k’ožyna”, przymiotnik „k’ožyńskij”.
Dzisiejsza wieś Kożyno, leżąca w granicach województwa podlaskiego, powstała na gruntach nadanych przed 1560 rokiem Szczechowi Rudnikowi. W lustracji wójtostwa zubowskiego z 1576 r. zapisano: „przy siele Zubowo młyn o kołach 2 na rzece Łoknicy płaci z niego woit zubowski lit. kop 2/30. Tam przy tym młynie morgów 10 gruntu nader podłego”. Na początku XVII wieku osiedli na tym miejscu młynarze pochodzący z Zubowa: Waśko Martnowicz i Semion Chrocewicz. Nazwa wsi Kożyno występuje w latach sześćdziesiątych XVII wieku jako: „Wieś Kozanki alias Martynowicze”.
W 1692 roku w Kożynie podatki płacili gospodarze: 1/ Hrehor Wasilewski, 2/ Łukian Wasilewski, 3/ Eremiasz, 4/ Trochim Moskal, 5/ Mateusz Łyskowicz, 6/ Michał Oleksin, 7/ Jan Oleksin, 8/ Stefan Iwacik, 9/ Niczypor Fedoruk, 10/ Wasil Oleksik, 11/ Trochim Czaczka, 12/ Trochim parik, 13/ Jan His.
W drugiej połowie XVIII w. wieś Kożyno („Kozanki”) należała do dzierżawionego przez ród Branickich królewskiego starostwa bielskiego, tworząc klucz klenicki, wraz z wsiami: Hradoczno, Hukowicze, Janowo, Koźliki, Pilipki, Stupniki, Zubowo.
Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej wieś Kożyno włączono do Prus Nowowschodnich – nowej prowincji państwa pruskiego. Wieś należała wówczas do nowo utworzonego amtu klejnickiego, który był terytorialną jednostką administracyjno-gospodarczą (tworzyło go aż 65 miejscowości).
W wyniku reformy rolnej carskiego ministra Pawła Kisielowa, polegającej na sporządzeniu lustracji majątków państwowych, w połowie XIX w. utworzono gminę klenicką („mirskoje obszczestwo”), do której należało Kożyno („Kożanki”) wraz z wsiami: Grecewszczyzna, Haradczan (Horodczyno), Hradoczno, Hukowicze, Janowo, Kleniki, Kleniki Leszczynskie, Koźliki, Lachy, Leszczyny, Pilipki, Podtyniewicze, Stupniki, Zubowo.
Przełomowym wydarzeniem dla mieszkańców Kożyna było uzyskanie w wyniku carskiej reformy uwłaszczeniowej z 1861 r. wolności osobistej oraz gospodarstw rolnych na własność. W „Imiennym spisie gospodarzy wsi „Kożanki” klejnickiej włości z 1869 r.” wymieniono gospodarzy: 1/ Pilip Biedrycki, 2/ Kondrat Lukianiuk, 3/ Iwan Grygoruk, 4/ Prochor Nikitiuk, 5/ Wasil Oniszczuk, 6/ Iwan Tyniewicki, 7/ Anton Sacharczuk, 8/ Anchim Panasiuk, 9/ Simon Romaniuk, 10/ Miron Chilimoniuk, 11/ Wienedikt Wasiluk, 12/ Osip Nikołajuk, 13/ Pilip Chilimoniuk, 14/ Iwan Chilimoniuk, 15/ Kuprian Grygoruk, 16/ Tomasz Karczewski, 17/ Omielian Misiejuk, 18/ Iwan Dawidziuk, 19/ Omielian Dawidziuk, 20/ Iwan Misiejuk, 21/ Paweł Wawreniuk, 22/ Wasil Wawreniuk, 23/ Kondrat Pilipiuk, 24/ Iwan Łukianiuk, 25/ Iwan jakimiuk, 26/ Paweł Gadomskij, 27/ Kondrat Denisiuk, 28/ Daniło Trochimiuk, 29/ Adam Łukianiuk, 30/ Anton Karczewski, 31/ Iwan Wasiluk, 32/ Maksim Mironiuk, 33/ Wenedikt Romaniuk, 34/ Maksim Simoniuk, 35/ Jakim Pietruczuk, 36/ Iwan Jakoniuk, 37/ Stepan Wawreniuk, 38/ Ignat Sakowicz, 39/ Korniło Sakowicz, 40/ Pilip Szachowicz, 41/ Iwan Prokopiuk, 42/ Grigor Michalczuk, 43/ Kiryło Grygoruk, 44/ Warfołomiej Kuprianowicz, 45/ Martin Iwaniuk, 46/ Fieodor Jakimiuk, 47/ Kuźma Wasiluk, 48/ Kiriło Chilimoniuk, 49/ Stiefan Popławski, 50/ Andrej Romaniuk.
Początki szkolnictwa w Kożynie przypadają na październik 1884 r., kiedy to otwarto szkołę gramoty, w której naukę rozpoczęło 21 chłopców i 6 dziewczynek. Nauczycielami byli proboszcz Parafii Prawosławnej w Klejnikach i absolwent szkoły ludowej w Trześciance Bazyli Ignatiuk. W 1913 r. była to już szkoła cerkiewno-parafialna.
W sierpniu 1915 r. mieszkańcy Kożyna zostali ewakuowani przez carskie władze – przed przesuwającym się frontem walk rosyjsko-niemieckich – na wschód (tzw. „bieżeństwo”) i wracali do zrujnowanej wsi dopiero w latach 1918-1922.
Według spisu ludności z września 1921 r. wieś Kożyno leżało w gminie Pasynki, było w niej 51 budynków mieszkalnych, w których zamieszkiwało 275 osób (z czego mężczyzn 133 i kobiet 142), z których 267 osób było wyznania prawosławnego, 8 osób rzymskokatolickiego. Według ww. spisu wszyscy mieszkańcy Kożyna byłi narodowości polskiej, co wskazuje na sfałszowanie wyników przez rachmistrza, gdyż do narodowości polskiej zaliczono 267 prawosławnych Białorusinów.
W latach trzydziestych XX wieku w Kożynie przeprowadzono komasację gruntów, która poprawiła stan i produktywność indywidualnych gospodarstw rolnych.
Po zajęciu Białostocczyzny w końcu września 1939 r. przez władze radzieckie w Kożynie utworzono 4-klasową szkołę radziecką, w której wprowadzono język białoruski. Nauczycielem był Michał Matwiejuk (pochodzący z Kaczał).
W 1945 r. w Kożynie mieszkały 333 osoby, z których 328 było narodowości białoruskiej, a 5 narodowości polskiej.
Po II wojnie światowej w Kożynie działała 3-klasowa Publiczna Szkoła Podstawowa, w której w roku szkolnym 1948/1949 nauczyciel Mikołaj Fiedoruk uczył 67 dzieci. W latach pięćdziesiątych XX wieku w Szkole Podstawowej w Kożynie wprowadzono język białoruski jako wykładowy. W roku szkolnym 1960/1961 była to pełna szkoła o siedmiu klasach łączonych, w której dwoje nauczycieli – Sergiusz Fiedoruk i Walentyna Jarmociuk – uczyło 67 dzieci. Wraz z końcem roku szkolnego 1971/1972 Szkoła Podstawowa w Kożynie utraciła status placówki z białoruskim językiem wykładowym i od nowego roku szkolnego język białoruski był nauczany jako „dodatkowy” w wymiarze jedynie trzech godzin lekcyjnych. Jeszcze w roku szkolnym 1975/1976 języka białoruskiego uczyło się 53 uczniów. W drugiej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku szkoła w Kożynie została zlikwidowana.
Według danych Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2002 r. w Kożynie były 44 gospodarstwa domowe. Wśród nich najwięcej, bo 22 było gospodarstw zamieszkałych przez 2 osoby. W latach 1998-2021 liczba mieszkańców zmalała o 38,7%. W 2021 r. w Kożynie mieszkało 76 osób, z czego 57,9% stanowiły kobiety, a 42,1% mężczyźni.