Obrzędowość letnia obrzędowość kalendarzowa

Lato nie obfitowało w tak liczne obrzędy i zwyczaje, jak wiosna czy zima. Była to pora roku, podczas której rozpoczynał się zbiór płodów rolnych, a w tym przede wszystkim zbóż. To właśnie ze żniwami wiązało się najwięcej zwyczajów i wierzeń mających na celu zapewnienie zebrania jak najobfitszych plonów. Uzależnienie wielkości plonów w znaczącym stopniu od pogody, jaka wówczas panowała, a na którą nie miano żadnego wpływu, nadawało tej pracy niemal sakralny charakter. Współcześnie postęp w mechanizacji zbioru zbóż spowodował, iż praca ta została sprowadzona do działania czysto mechanicznego. Podczas zbioru zbóż oraz na ich zakończenie, w czasie dożynek, śpiewano pieśni, w których występował motyw ich ciężkiej pracy, ale też radości z zebranych plonów. Okres wczesnego lata, to czas koszenia traw. Praca ta była wykonywana przez całe rodziny, co sprzyjało wspólnemu śpiewowi. Tworzące liczny zbiór pieśni śpiewane podczas koszenia traw wyodrębniają się swoją treścią, bowiem ich motywem przewodnim jest wykonywana przez kosiarzy praca.

Wśród letnich świąt wyróżniają się przede wszystkim wigilia św. Jana oraz Matki Boskiej Zielnej. Te pierwsze święto istnieje już tylko dzięki licznym inscenizacjom, podczas których odtwarzane są zwyczaje palenia ognisk i puszczania wianków na wodę. Niestety wypada tu zauważyć, że organizatorzy tych inscenizacji często całkowicie odchodzą od ludowej symboliki zwyczajów i obrzędów świętojańskich, co sprowadza je tylko do ludycznego wymiaru. Drugie z wymienionych świąt, czyli Matki Boskiej Zielnej, dzięki zachowanemu zwyczajowi poświęcenia ziół utrzymało swój dawny charakter. Wypada jednak zauważyć, iż coraz mniej osób święci zioła i rośliny uprawne, a zwłaszcza zboża w wiązance dożynkowej. Zanik zwyczaju święcenia zbóż i ziół wynika głównie z mechanizacji rolnictwa, ale też z rezygnacji stosowania poświęconych roślin w zabiegach leczniczych ludzi i zwierząt.

Warto jeszcze wspomnieć o święcie Przemienienia Pańskiego, które szczególnie uroczyście obchodzone jest w prawosławiu. Na Podlasiu, w miejscowości Grabarka koło Siemiatycz, znajduje się najważniejsze sanktuarium Kościoła wschodniego w Polsce. Liczne pielgrzymki przybyłe na obchody tego święta tworzą niezapomnianą atmosferę religijnego misterium.